Chén là thứ chạm vào môi, nên cũng là thứ quyết định một tuần trà ngon hay dở nhiều hơn người ta tưởng. Dày quá thì nước nguội chậm và vị bị ỳ; mỏng quá thì bỏng tay. Dưới đây là toàn bộ chén trà, chén tống và lót chén gốm sứ Bát Tràng chúng tôi đang bán, kèm phần giải thích để anh chị chọn đúng thứ mình cần.
Chén tống là gì, và vì sao pha trà ngon lại cần nó
Chén tống (còn gọi là chén chuyên, tống trà, công đạo bôi) là chiếc chén lớn không quai, dùng để rót toàn bộ nước trà từ ấm ra trước, rồi mới chia từ chén tống sang các chén nhỏ.

Chén tống — rót hết nước từ ấm vào đây trước, rồi mới chia ra chén con.
Nghe thừa một bước, nhưng nó giải quyết đúng hai vấn đề:
- Chia đều vị cho mọi người. Rót thẳng từ ấm ra từng chén thì chén đầu nhạt, chén cuối đặc — vì trà trong ấm tiếp tục ngấm khi đang rót. Qua chén tống, nước được trộn đều, ai cũng uống đúng một vị.
- Ngắt thời gian hãm. Trà rời khỏi lá là dừng ngấm. Không có chén tống thì nước cuối ấm luôn chát hơn nước đầu.
Chén tống cũng là nơi dễ nhìn màu nước nhất — nhiều người dùng tống thuỷ tinh hoặc tống sứ trắng lòng chính vì thế.
Phân biệt các loại chén trong bộ trà cụ
| Tên gọi | Là cái gì | Dùng để làm gì |
|---|---|---|
| Chén tống (chén chuyên, công đạo bôi) | Chén lớn không quai, có mỏ rót | Hứng toàn bộ nước từ ấm rồi chia đều ra chén con |
| Chén quân | Chén nhỏ, thường 25–50ml | Chén uống của khách |
| Chén chủ | Chén lớn hơn chén quân một chút | Chén riêng của người pha trà |
| Chén khải (cái khải, gaiwan) | Chén có nắp và đĩa lót | Vừa là ấm vừa là chén — pha và uống ngay trong đó |
| Lót chén | Đĩa nhỏ bằng mây, sứ hoặc sơn mài | Kê chén, giữ bàn trà khô, thêm phần chỉnh tề |

Chén chủ lớn hơn chén quân một chút — chén riêng của người pha trà.
Chọn chén theo dòng trà đang uống
| Dòng trà | Nên chọn chén | Vì sao |
|---|---|---|
| Trà xanh Thái Nguyên, trà búp | Chén sứ mỏng, lòng trắng, 30–50ml | Lòng trắng nhìn rõ nước xanh ánh vàng; thành mỏng cho nước nguội nhanh về đúng độ uống |
| Trà đinh, nõn tôm | Chén sứ thấu quang nhỏ, 25–35ml | Trà quý uống từng ngụm nhỏ, chén nhỏ giữ hương lâu hơn |
| Hồng trà, trà lâu năm | Chén gốm mộc hoặc chén dày | Giữ nhiệt tốt, hợp trà cần uống nóng |
| Uống một mình, thử trà | Chén khải | Pha và uống trong cùng một dụng cụ, rửa nhanh, dễ điều chỉnh thời gian hãm |
| Tiếp khách 4–6 người | Bộ 6 chén quân + 1 chén tống | Chia đều một lượt, không phải châm giữa chừng |

Chén sứ mỏng lòng trắng 30–50ml hợp trà xanh Thái Nguyên và trà búp.
Ba điều nên biết trước khi mua
- Chén gốm mộc không tráng men sẽ ngấm hương giống ấm tử sa — nên cũng chỉ nên dùng cho một dòng trà. Muốn dùng chung cho mọi loại thì chọn chén sứ tráng men.
- Miệng chén loe làm nước nguội nhanh hơn, hợp trà xanh. Miệng khum giữ hương lâu hơn, hợp trà thơm.
- Chén vẽ tay không bao giờ giống nhau tuyệt đối. Sai lệch nhỏ về nét vẽ và sắc men là dấu hiệu của hàng thủ công, không phải lỗi.

Chén khải hợp người uống một mình và người muốn kiểm soát thời gian hãm.
Câu hỏi thường gặp
Chén tống là gì, có bắt buộc phải có không?
Chén tống là chén lớn dùng để hứng toàn bộ nước trà từ ấm rồi mới chia ra chén nhỏ. Không bắt buộc, nhưng nếu pha cho từ hai người trở lên thì nên có — nó là cách duy nhất để mọi người uống cùng một vị.
Chén tống thuỷ tinh và chén tống gốm khác nhau thế nào?
Thuỷ tinh nhìn rõ màu nước, hợp khi muốn ngắm trà hoặc kiểm chất lượng. Gốm giữ nhiệt tốt hơn, hợp mùa lạnh và trà cần uống nóng. Về vị thì gần như không khác.
Chén khải dùng thế nào?
Cho trà vào lòng chén, chế nước, đậy nắp hãm. Khi rót thì nghiêng nắp để chừa một khe nhỏ chắn bã, rót nước ra chén tống hoặc uống trực tiếp. Chén khải hợp người uống một mình và người muốn kiểm soát thời gian hãm chính xác.
Rửa chén trà bằng gì?
Nước nóng và khăn mềm. Chén sứ tráng men dùng nước rửa chén loãng được; chén gốm mộc không tráng men thì tuyệt đối không — chất tẩy sẽ ngấm vào thành chén và ở lại đó.
Bao nhiêu chén là đủ cho một bộ?
Một chén tống, một chén chủ và sáu chén quân là bộ tiêu chuẩn tiếp khách. Nhà ít người thì một tống hai quân đã đủ dùng.
Xem thêm: ấm tử sa Bát Tràng · toàn bộ ấm chén và trà cụ · trà Thái Nguyên chính gốc
Chưa biết chọn cỡ chén nào cho dòng trà đang uống, gọi 039 398 2025.